EV HANIMLARI NASIL EMEKLİ OLABİLİR?

Birçok farklı etkenin bir araya gelmesiyle, çalışma hayatına başlamış olan çalışanlar, çalışma hayatını yarım bırakmak zorunda kalabiliyorlar. Bazıları evleniyor, bazıları hasta yakınlarına bakıyor, bazıları çocuk sahibi oluyor… Temellinde kadın-erkek ayrımcılığına kadar dayandırılabilecek sebeplerin toplu sonucu olarak, kadınlar istemeseler de ev hanımı olmak durumunda kalabiliyor.  Bazıları bunu tercih de ediyor olabilir, halinden mutlu olanlar konumuz dışında. İstatistiklere göre ülkemizde 11 milyon 400 bin ev hanımı mevcut. Bunların %24’lük kısmının sigorta primi ödemişliği mevcut. Birçoğu prim ödemelerine devam ederek, emeklilik hakkını elde etmek için yapması gerekenleri öğrenmeye çalışıyor. Bu yazım, umarım onlara yol göstereci olacak.  Çünkü bugünkü yazımda, tüm soruları kapsayacak şekilde, isteğe bağlı sigortalılık sisteminin şartlarını, faydalarını, sağladığı hakları  A’dan Z’ye ele alacağım.İsteğe Bağlı Sigortalılık denilince, hepimizin aklına ev hanımları gelse de, aslında sistemden erkek çalışanlar da yararlanabiliyor tabi ki.Öncelikle İsteğe Bağlı Sigortalılık Sisteminin tanımını yapalım ki, neyden bahsettiğimizi açıklığa kavuşturalım. İsteğe Bağlı Sigortalılık Sistemi; kişilerin çalışmadıkları zamanlarda, primlerini KENDİLERİNİN ödeyerek emekli maaşı hakkı elde edebildikleri ve sağlık hizmetlerinden yararlanabildikleri bir sigorta çeşididir.

5510 Sayılı Kanunun 4. Maddesinin 1. Fıkrasının  (B) Bendi Kapsamında İsteğe Bağlı Sigortalılık için başvuru şartları belirtilmektedir. Kitabı dilinden arındırılmış şartları özetlersek;

  • Ay içinde 30 günden az çalışanlar,
  • Türkiye’de ikamet etmekte iken, Sosyal Güvenlik Sözleşmesi imzalanmayan ülkelere Türk firmaları ile giderek çalışan Türk vatandaşları,
  • Vergiden muaf işler yapan kadınlar (kermeslerde yaptığı gözlemeleri satan, dantel örüp satan vb kadınlar)
  • 5510 sayılı Kanuna tabi zorunlu sigortalı olmayı gerektirecek şekilde çalışmayanlar,
  • Kendi sigortalılıkları nedeniyle ya da Türkiye’de Sosyal Güvenlik Kanunlarına göre malullük ve yaşlılık aylığı almayanlar,
  • 18 yaşını dolduranlar

İsteğe bağlı sigortalı olabilmektedir.

NEREYE BAŞVURACAĞIM?

Yukarıdaki belirtilen şartları sağlayan kişiler;

İlk defa isteğe bağlı sigortalılık kaydı açtırmak için,

SOSYAL SİGORTA İŞLEMLERİ YÖNETMELİĞİ ekinde yer alan “İSTEĞE BAĞLI SİGORTA GİRİŞ BİLDİRGESİ” ile ikamet ettikleri yerin Sosyal Güvenlik İl Müdürlüklerine ya da Sosyal Güvenlik Merkezlerine başvurmalıdırlar.

İlgili bildirgeleri İl Müdürlükleri/Merkezler hazır çıktı olarak da bulunduruyorlar. Dilerseniz, oralardan da temin edebilirsiniz.

Daha önceden İsteğe Bağlı SigortalılıkKaydı Bulunan bir şekilde sistemden çıkmış olan ve yeniden girmeye çalışanlar ise;

Tekrar isteğe bağlı sigortalı olmak isteyen sigortalıların ise talep dilekçesi ile iilgili Müdürlüklere/ Merkezlere müracaatları yeterli olmaktadır.

SİGORTA SİSTEMİNE NE ZAMAN DAHİL OLURUM?

İsteğe Bağlı Sigortalılık Sistemi de, tüm sigorta sistemlerinde olduğu gibi geçerlilik kazanır.

Yani, başvurunuzu Kuruma gerçekleştirdiğiniz günden bir sonraki gün itibariyle İsteğe Bağlı Sigortalı olursunuz.

İSTEĞE BAĞLI SİGORTALI OLDUĞUMDA NE KADAR PRİM ÖDEMEM GEREKİR?

İsteğe bağlı sigorta primi, prime esas kazancın alt sınırı ile üst sınırı arasında(6,5 katı), sigortalı tarafından belirlenen prime esas aylık kazancın % 32’sidir. Bunun % 20’si malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primini, % 12’si genel sağlık sigortası primini oluşturmaktadır.

01.01.2014-30.06.2014 için aylık en az 342,72 TL en fazla 2.227,68 TL

01.07.2014-31.12.2014 için aylık en az 361,92 TL en fazla 2.352,48 TL olmuştur.

İSTEĞE BAĞLI SİGORTALI OLARAK NE ZAMAN EMEKLİ OLABİLİRİM?

Daha önce Emeklilik Maaş Hesabıyla ilgili yazmış olduğum yazımda, emeklilik hesabının ülkemizde şuanda yürürlükte olan ve geçmişteki düzenlemeleriyle 3 farklı döneme ayrılarak hesaplandığını detaylarıyla açıklamıştım.

Emeklilik Hesaplaması için; kişinin cinsiyeti, sigorta başlangıç tarihi, ödediği prim sayısı, çocuk, askerlik gibi borçlanmaları gibi birçok detay bilgiye sahip olmak gerekir. Ama genel hatlarıyla şu şekilde ifade edebiliriz;  isteğe bağlı sigortalı olarak prim ödenen süreler, 4/b (Bağ-Kur) kapsamında geçen sigortalılık süresi olarak değerlendiriliyor ve normal emeklilik için 25 tam yıl (9000 gün), yaştan emeklilik için ise 15 tam yıl (5400 gün) prim ödesi yapılmış olmalıdır.

İSTEĞE BAĞLI SİGORTA NASIL SONA ERER?

  • Sona erdirme talebinde bulunan primi ödenmiş günden sonraki gün,
  • Aylık talebinde bulunanların, (aylığa hak kazanmış olmak şartıyla yani emekliliğe hak kazanmış olmak şartıyla) talep ettiği gün,
  • Ölen sigortalının, öldüğü gün sigortalılık sona erer.

 

 

KABUL EDİLEN TORBA YASALARI (08 EKİM 2014)

Meclisin kapanmadan önce yasalaşması için ekstra mesai yaparak,  ilk başta SOMA FACİA’sı için tasarlanan, sonrasında birçok farklı konuyu da kapsımı dahiline  alan TORBA YASA TASARISI’nın yasalaşan bölümlerini ve getirdiği yeni düzenlemeleri yazının devamında bulabilirsiniz. Öncelik arz etmeyen ama kamu tarafından büyük bir merak içinde beklenen birçok konu ise, Meclis tatili bitimi olan 10 Ekim 2014 tarihine kaldı.

Tasarının gündeme alınma sebebi olan SOMA FACİA’sı sonrasında Maden İşçilerinin haklarını konu alan birçok maddenin bekletilmeden çıkartılmış olması mutluluk verici. Ülkemizdeki değişmeyen durum olan, “facia yaşanmadan tedbir alınmayan durumlar listesi”ne eklenen son yasa olmasını temenni ediyorum.

 

TORBA YASANIN MADEN ÇALIŞANLARI İÇİN GETİRDİĞİ YENİ DÜZENLEMELER

*Yeni yasal düzenlemeyle yeraltı işlerinde çalışan işçilerde kıdem şartı aranmayacak. Yani maden ocağında çalışmaya başladığı gün dahi işten çıkarılan bir çalışana, kıdem tazminatı ödemesi yapılmak zorunda olunacak.

*Maden işçileri için 55 olan emeklilik yaşı 50’ye düşürüldü.

*Çalışma saatleri günlük 6 saati haftalık da 36 saati geçemeyecek. (1 Ocak 2015’de yürülüğe girecek.)

*Soma’daki maden kazasında ölenlerin SGK’ya olan borçlarının tamamı silinecek ve maden kazasında ölenlerin eş ya da çocuklarından birisi, eşi ya da çocuğu yoksa kardeşlerinden birisi olmak üzere, toplam bir kişi kamuda istihdam edilecek. Bu düzenleme 13 Mayıs 2014 tarihi itibarıyla geçerli olacak.

*Maden ocakları, kanalizasyon ve tünel yapımı gibi yeraltında yapılan işlerde çalışan sigortalıların, bu işlerde fiilen çalışmadıkları ücretli izin, yıllık izin, eğitim ve kurs, iş öncesi ve sonrası hazırlık süreleri ile resmi tatil günleri de fiili hizmet süresi zammı kapsamında olacak.

*Ölüm geliri bağlanan hak sahiplerine prim ödeme şartı aranmaksızın ölüm aylığı bağlanacak.

*Linyit ve taşkömürünün çıkarıldığı maden iş yerlerinde çalışan işçilere ödenecek ücret, asgari ücretin iki katından az olmayacak.

 

TORBA YASANIN DİĞER DÜZENLEMELERİ

 

Asıl amacının dışında birçok farklı konuyu da kapsamı alanına alan yasada öne çıkan başlıklar şu şekilde;

*31 Aralık 2014 tarhine kadar 35 bin öğretmen ataması gerçekleşmiş olacak.

* Herkesin beklediği VERGİ CEZASI AFFI yasası da onaylandı fakat, burda yanlış anlaşılmaması gereken bir durum var. Devlete ödenmeyen vergilerin yasal faizlerinden devlet vazgeçmiyor. Vazgeçtiği durum; faiz hesaplaması. Yani Asıl vergi borcuna uygulanacak faiz oranı ÜFE’ye göre belirlenecek. Daha açık bir dille ifade edersek, çok eskiden gelen bir devlet borcunuz yoksa, faizinde çok ciddi bir değişiklik olmasını beklemek doğru olmaz. Fakat, eski SGK borçlarını yapılandırarak emekli olmayı bekleyen birçok vatandaşımız için de kaçırılmaması gereken bir fırsat olduğu açık.  Azami 18 taksit ile ödenecek ve bir takvim yılı içinde en fazla 2 taksidin zamanında ödenmemesi halinde yapılandırma işlemi iptal edilecek.

*120 TL’nin altındaki İDARİ PARA CEZALARI tahsil edilmeyecek.  İdari para cezalarına örnek olarak; Tapulu yerden izinsiz ağaç kesme ve nakletme, belirlenen yerler dışında konaklamak, Palamut, ıhlamur çiçeği, her çeşit orman örtüsü, mazı kozalağı, tıbbi ve sınai nebatları veya orman tohumlarını toplayıp götürmek gösterilebilir. Yani her 120 TL’nin altındaki cezanın tahsilinden vazgeçilmiyor.

*Ev hizmetlerinde aynı kişi yanında ay içinde 10 günden az çalışanlar adına günlük kazanç alt sınırının yüzde 2’si oranında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primi çalıştıranlar tarafından ödenecek. Bu kişiler hakkında hastalık sigortası hükümleri uygulanmayacak. Bu kişiler, emeklilik ve genel sağlık sigortası primlerini istemeleri halinde kendileri yatıracak.

*Ev hizmetinde 10 günden fazla çalışanlar, “hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar” kapsamında sigortalı yapılacak.

*Tüm illerde bucaklar kaldırılıyor. Bu da bürokrasiyle kaybedilen zamanın azalmasını sağlayacak.

*Kıymetli taşların borsada işlem görmeyenleri KDV istisnasının dışına çıkarılıyor.

*İl özel idareleri, belediyeler ve bunlara bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğine haiz kuruluşlarının borçları, ikişer aylık dönemler halinde en fazla 36 eşit taksitte ödenebilecek.

*12 TL’nin altındaki geçiş ücretleri  tahsil edilmeyecek.

TORBA TASARI’da yasalaşan ve öne çıkan kanun maddeleri yukarıdaki gibi. Konuyla ilgili şahsi sorularınız, iam@ozgemguvenbas.com.tr adresine bildirmeniz durumunda sizinle iletişime geçilecek.